بیوگرافیشاعران

بیوگرافی هوشنگ ابتهاج | نزدیک‌ترین غزل‌سرا به حافظ | ه‍.ا. سایه | شاعر معاصر

هوشنگ ابتهاج با نام کامل امیر هوشنگ ابتهاج در اسفند  1306 در گیلان (رشت) متولد شد.او از شاعران پر آوازه ایرانی و مهم‌ترین غزل‌سرای معاصر ایرانی است که در هفتاد سال اخیر بیش از ده دفتر شعر منتشر کرده . او هم اکنون در شهر کلن آلمان زندگی می‌کند

خانواده‌‌اش:

مادر او فاطمه رفعت نام داشت و پدرش میرزا آقاخان ابتهاج. میرزا آقا خان از مردان سرشناس شهر، در بیمارستان پورسینا مشغول به‌کار بود. امیرهوشنگ ابتهاج اولین فرزند و تک پسر خانواده‌ی چهار فرزندی آن‌ها بود و خاندان او همگی از افراد سرشناس بهائی هستند.با اینکه وی خانواده‌ای مذهبی داشت اما خودش بعدها خداناباور شد.

عاشقانه‌هایش:

هوشنگ ابتهاج در دوران جوانی عاشق و دلباخته یک دختر ارمنی بنام گالیا شد.دختر که هم‌شهری امیر هوشنگ بود تاثیرگذار اشعار عاشقانه او در دوران جوانی بود . او در دوران جنگ شعری بنام “دیرست گالیا” را مرتبط با همین رابطه عاشقانه‌اش نوشته بود.

اما در سال 1337 با خانمی بنام آلما مایکیال ازدواج کرد و حاصل این ازدواج چهار فرزند به‌نام‌های آسیا، یلدا، کیوان و کاوه می‌باشد.

دیگر فعالیت‌ها:

ابتهاج از سال 1350 تا 1356 به مدت شش سال سرپرست برنامه گل‌ها در رادیو بود و پایه‌گذار برنامه موسیقیایی گلچین هفته بود.همچنین مدتی در شرکت دولتی سیمان تهران به عنوان مدیر کل شرکت مشغول به‌کار بود.

اولین دفتر شعر:

ابتهاج در سال‌ 1318 با شعر و شاعری آشنا شد در دوره‌ی تحصیل دبیرستان بود که اولین دفتر شعرش را منتشر کرد . نام دفتر شعر او “نخستین نغمه‌ها” بود. او در شروع کارش در تلاش بود که راه و روش نیما یوشیج را برود اما چون به غزل علاقه بیشتری داشت،راه و روش خودش را برگزید.

تصنیف هایی که به گوش همگان رسید:

همچنین بسیاری از غزل‌ها و اشعار نیمایی و تصنیف‌هایش توسط خوانندگان و موسیقیدانان بزرگی چون آقای شجریان و علیرضا افتخاری و حسین قوامی و محمد اصفهانی خوانده شدند.

از نمونه این آهنگ‌های خوانده شده تصنیف “تو ای پری کجایی” و تصنیف “سپیده”یا همان “ایران ای سرای امید” که از اشعار دلنشین ابتهاج است.

ویژگی آثارش:

غلامحسین یوسفی درباره‌ی شعرهای ابتهاج چنین می‌گوید:((در غزل فارسی معاصر، شعرهای سایه در شمار آثار خوب و خواندنی است. مضامین گیرا و دلکش، تشبیهات و استعارات و صور خیال بدیع، زبان روان و موزون و خوش‌ترکیب و هماهنگ با غزل، از ویژگی‌های شعر اوست و نیز رنگ اجتماعی ظریف آن یادآور شیوهٔ دلپذیر حافظ است. از جمله غزل‌های برجستهٔ اوست: دوزخ روح، شبیخون، خون‌بها، گریهٔ لیلی، چشمی کنار پنجرهٔ انتظار و نقش دیگر.))

مهم‌ترین آثارش:

از مهم‌ترین آثار ابتهاج دیوان “حافظ به سعی سایه” است که یکی از آخرین و بهترین تصحیح‌های دیوان حافظ است. ابتهاج که از شوق و ذوق ادبی فراوان و آشنایی بسیاری با حافظ دارد به همین دلیل  غزل‌هایش بسیار رنگ و بوی غزل‌های حافظ  را دارد.

بخشی از مصاحبه با هوشنگ ابتهاج:

آقای ابتهاج من کمتر شاعری دیدم اندازه شما از نور از آفتاب ،سپیده،سحر حرف زده باشه با این حال شما به‌نام سایه تخلص می‌کنید. چرا نام سایه رو انتخاب کردید به عنوان نام شعریتون؟

  • این داستان برای هشتاد سال پیشه و خود کلمه سایه از نظر حروف الفبا ،حروف نرم بدون ادعایی هست . درونش یک نوع افسوس وجود دارد و در خود ذات معنای این کلمه یک نوع افتادگی و بی‌ادعایی هست در مقابل خشونت و حتی میشه گفت وقاحت.

گفتین شعر و موسیقی برای من مقدسه و از اونجایی که کلمه رو با وسواس انتخاب می‌کنین کلمه مقدس برای من سوال برانگیز شد برای اینکه وقتی می‌گیم مقدسه ،مقدس ساحتش رو نمیشه دست زد تغییرش نمیشه داد به چالشش نمیشه کشید. مقدس وقتی میگین شعر و موسیقی براتون هست معنیش چیه؟

  • برای من مهمه . شاید درست تر باشه تا مقدس.مهمه.برای اینکه حرف موسیقی میزنم،خود موسیقی دنیای خاص خودشو داره.یکی از افسوس های من اینه که هنوزم  در این آخر عمر، غصه ام اینه که بجای شعر یک اتفاقی می‌افتاد و دنبال موسیقی می‌رفتم.و این در خودم حس می‌کنم اینو که مایه‌ای که در ذهن من است بیشتر کشش به موسیقی داره.خیلی خالص تر از شعره.اگه با موسیقی با زبان خودش حرف بزنه همه اقوام و ملل می‌تونن حس بکننش . محتاج ترجمه نیست.

در آلمان هم شعر می‌گویید؟

  • بله. این ویروسی است که از تن آدم نمی‌رود. ترسم این است که در آن دنیا هم دچار شعر گفتن بشوم. شعر گفتن ایران و آلمان و ژاپن ندارد.

مجموعه آثار:

  • نخستین نغمه‌ها (۱۳۲۵)
  • سراب (۱۳۳۰)
  • سیاه مشق (فروردین ۱۳۳۲)
  • شبگیر (مرداد ۱۳۳۲)
  • زمین (دی ۱۳۳۴)
  • چند برگ از یلدا (آبان ۱۳۴۴)
  • یادنامه (مهر ۱۳۴۸)
  • تا صبح شب یلدا (مهر ۱۳۶۰)
  • یادگار خون سرو (بهمن ۱۳۶۰)
  • حافظ به سعی سایه (دیوان حافظ با تصحیح ابتهاج)
  • تاسیان مهر ۱۳۸۵ (اشعار ابتهاج در قالب نو)

مختصری از بیوگرافی:

  • نام:امیر هوشنگ ابتهاج
  • تولد:6 اسفند 1306
  • محل تولد:رشت
  • تخلص:سایه
  • لقب:ه.ا. سایه
  • ملیت:ایرانی
  • پیشه:شاعر
  • همسر:آلما مایکیال

 

نمونه غزلی از هوشنگ ابتهاج:

 

نشود فاش کسی آنچه میان من و توست          تا اشارات نظر، نامه رسان من و توست

گوش کن با لب خاموش سخن می‌گویم            پاسخم گو به نگاهی که زبان من و توست

روزگاری شد و کس مرد ره عشق ندید              حالیا چشم جهانی نگران من و توست

گرچه در خلوت راز دل ما کس نرسید                همه جا زمزمه عشق نهان من و توست

گو بهار دل و جان باش و خزان باش، ار نه         ای بسا باغ و بهاران که خزان من و توست

این همه قصه فردوس و تمنای بهشت             گفتگویی و خیالی ز جهان من و توست

نقش ما گو ننگارند به دیباچه عقل                  هرکجا نامه عشق است نشان من و توست

سایه ز آتشکده ماست فروغ مه و مهر           وه ازین آتش روشن که به جان من و توست

 

*****

 

درین سرای بی کسی، کسی به در نمی‌زند

به دشتِ پُرملال ما پرنده پَر نمی‌زند

یکی ز شب گرفتگان چراغ بر نمی‌کُند

کسی به کوچه سارِ شب درِ سحر نمی‌زند

نشسته‌ام در انتظارِ این غبارِ بی سوار

دریغ کز شبی چنین سپیده سر نمی‌زند

گذرگهی است پُر ستم که اندر او به غیر غم

یک صلای آشنا به رهگذر نمی‌زند

دل خراب من دگر خراب‌تر نمی‌شود

که خنجر غمت از این خراب‌تر نمی‌زند

چه چشم پاسخ است از این دریچه‌های بسته‌ات؟

برو که هیچ کس ندا به گوش کر نمی‌زند

نه سایه دارم و نه بر، بیفکنندم و سزاست

اگر نه بر درخت تر کسی تبر نمی‌زند

 

 

 

تهیه شده توسط نویسنده سایت

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا